ابو القاسم سلطانى
258
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
پراكندگى : نواحى گرم و مرطوب كره زمين ، جنوب اروپا ، استراليا ، آسيا ، هند ، پاكستان ( كراچى ) ، مالزى و ايران . محل رويش در ايران : نواحى غربى و جنوبى ايران ، خوزستان ، اهواز ، بختيارى ، بلوچستان و جزاير جنوبى . موارد مصرف درمانى : از داخل از گياه خشك براى رفع اسهال ساده ، تقويت كودكان و در استعمال خارج براى درمان زخمها ، جوش و دانههاى چركين جلد استفاده مىشود . گياه براى درمان صفرا و زخمهاى گوسفندان مورد مصرف دارد . Code - 2563 عينون Globularia alypum L . گياهى است هميشه سبز به بلندى تا 80 سانتيمتر از خانواده Globulariaceae ، برگها بيضوى ، نوكتيز ، متقابل ، با زوائد باريك در محل اتصال برگها به ساقه و با نقاط كوچك در هر دو سطح پهنك ، گلها كوچك به رنگ آبى زيبا و معطر به وضع مجتمع به صورت كپسول بر روى ساقه قرار دارد . پراكندگى : گياه در زمينهاى شنى سواحل بحر ابيض متوسط ( مديترانه ) ، مصر ، ليبى ، الجزاير رويش دارد . در ايران نمىرويد . تاريخچه : ابن بيطار به نقل از غافقى ( سده ششم هجرى ) ذيل عينون مىنويسد : اين نام دو گياه است يكى كحلا ، كحلوان [ كحدان ] * و سكيس ناميده مىشود . از ساقه آن شاخههاى دراز و نازك و سخت خارج شده برگ آن مانند برگ مورد و رنگ شاخهها بين سياه و قرمز و بر روى هر شاخهاى گلى گرد به اندازه يك درهم به رنگ سرمه مايل به سياهى ، محل رويش آن كوهستانها و طعم آن بسيار تلخ و نزد پزشكان اندلس به " سنا بلدى " مشهور است . جوشانده آن در درد پشت و وركين ( 1 * ) سودمند است ( 2 * ) . عينون ، سناى بلدى در مغرب كثير الوجود است در اول سوم گرم و خشك و جوشانده تازه آن با انجير مسهل بلغم و سودا و جهت درد مفاصل و امثال آن نافع است . جهت پيشگيرى از زيان آن را با عناب و انيسون مصرف مىنمايند ( حكيم مومن : 3 * ) . اهل اندلس آن را به جاى سناى مكى مصرف مىنمايند . مسهل بلغم ، صفرا و سودا و تسكيندهنده درد پشت ، ورك ، مفاصل و سياتيك است ( عقيلى خراسانى : 4 * ) .